Obaj święci urodzili się około 329-330 roku w Kapadocji.
Grzegorz przyszedł na świat w Arianzos, jako syn biskupa Nazjanzu, również noszącego imię Grzegorz, i pobożnej Nonny. Bazyli urodził się w Cezarei Kapadockiej w znamienitej rodzinie chrześcijańskiej – jego dziadkowie cierpieli prześladowania za wiarę, a z dziesięciorga dzieci jego rodziców, Bazylego i Emelii, aż pięcioro zostało wyniesione do chwały świętych. Obaj otrzymali staranne wykształcenie, studiując w Cezarei, Konstantynopolu, a wreszcie w Atenach, gdzie przez około dziesięć lat zgłębiali retorykę, filozofię i wszelkie dostępne nauki. To właśnie w Atenach nawiązali głęboką przyjaźń, którą Grzegorz określił jako "jedną duszę w dwóch ciałach" i która trwała przez całe ich życie, choć nie bez waśni.
Po powrocie do Kapadocji około 357-358 roku obaj przyjęli chrzest – Grzegorz z rąk swojego ojca, Bazyli z rąk biskupa Dianiusza – i zostali wyświęceni: Bazyli na lektora, Grzegorz na kapłana. Pod wpływem swojej siostry Makryny, która założyła wspólnotę zakonną, Bazyli rozdał swój majątek ubogim i udał się w podróż do Egiptu, Palestyny i Syrii, by poznać wielkich ascetów. Po powrocie założył klasztor nad rzeką Iris w Poncie, wprowadzając regułę cenobicką. Grzegorz dołączył do niego w życiu kontemplacyjnym, gdyż obaj z wielką niechęcią przyjmowali godności kościelne, preferując ascezę i modlitwę.
W 365 roku Bazyli został wyświęcony na kapłana, a w 370 roku na biskupa Cezarei i metropolitę Kapadocji. Wkrótce potem wyświęcił wbrew jego woli Grzegorza na biskupa Sazimy – nędznej osady, którą Grzegorz nazwał "okropną, ciasną dziurą, przystankiem dla koni na głównym trakcie, pozbawionym wody, roślinności i towarzystwa ludzi wykształconych". Grzegorz stanowczo odmówił objęcia tej funkcji i powrócił do Nazjanzu, co mocno nadszarpnęło ich przyjaźń, choć nigdy jej nie zerwało.
Jako biskup Cezarei Bazyli zreorganizował administrację diecezjalną, zwalczał arianizm wspierany przez cesarza Walensa i założył przed bramami miasta Bazyliadę – ogromny kompleks obejmujący przytułek dla ubogich, szpital i schronisko dla bezdomnych. Gdy cesarz próbował zmusić go do ustępstw wobec arian, Bazyli mężnie odmówił. Walka z herezją, surowość ascezy i nieustanna praca nadwyrężyły jego zdrowie. Św. Bazyli zmarł 1 stycznia 379 roku w wieku około 49 lat.
Po śmierci Bazylego i swoich rodziców Grzegorz kontynuował pracę duszpasterską. W 379 roku został wezwany do Konstantynopola, by pomóc w walce z arianizmem. Wygłosił tam swoje słynne pięć kazań o Trójcy Świętej, które doprowadziły do wypędzenia arian z miasta. W 381 roku Sobór w Konstantynopolu wybrał go na arcybiskupa tego miasta, jednak po konfliktach z innymi biskupami zrezygnował i powrócił do Nazjanzu. Ostatnie lata życia spędził w odosobnieniu, poświęcając się pisaniu licznych dzieł teologicznych i poetyckich. Św. Grzegorz zmarł 25 stycznia około 389 lub 390 roku w wieku około 60 lat.
Obaj święci, zwani Doktorami Kościoła, razem z Janem Chryzostomem są czczeni jako Trzech Wielkich Hierarchów w Kościele wschodnim. Bazyli jest patronem Rosji, Kapadocji, administratorów szpitalnych, reformatorów Kościoła i mnichów, zaś Grzegorz jest patronem poetów, uczniów, nauczycieli i ortodoksji.
Święci Grzegorzu i Bazyli, módlcie się za nami!
Audiobooki
